Daxili və Xarici Auditin Fərqi: Sahibkarın Biləcəyi Ən Vacib Məqamlar - FChain

Auditdən danışanda, bir çox biznes sahibi dərhal mühasibat hesabatlarının xarici yoxlanışını düşünür. Amma əslində, daxili və xarici audit tam fərqli alətlərdir, hər biri öz məqsədini yerinə yetirir və öz dəyərini yaradır. Bu fərqi başa düşmək sahibkara biznesi daha effektiv idarə etməyə, riskləri azaltmağa və düzgün qərarlar verməyə imkan verir.

Xarici və daxili audit nədir?

Xarici audit – şirkətin maliyyə hesabatlarının və uçot məlumatlarının müstəqil yoxlanışıdır. Bunu sizin təşkilatla bağlı olmayan xarici auditorlar və ya audit şirkətləri həyata keçirir. Əsas məqsəd – maliyyə hesabatlarının düzgünlüyü barədə obyektiv rəy bildirmək və hesabatların normativ tələblərə uyğun olduğunu təsdiqləməkdir.

Başqa sözlə, xarici auditor – müstəqil ekspert olaraq maliyyə məlumatını qiymətləndirir ki, həm siz, həm investorlarınız, həm kreditorlar, həm də dövlət orqanları bu məlumatlara etibar edə bilsin.

Daxili audit – şirkətin özündə qurduğu idarəetmə sistemi olub, daxili proseslərin effektivliyini, risklərin idarə olunmasını və daxili prosedurların icrasını qiymətləndirməyə xidmət edir. Daxili audit yalnız səhvləri aşkar etmir, eyni zamanda biznesin işini yaxşılaşdırmağa, effektivliyi artırmağa və idarəolunmanı gücləndirməyə kömək edir.

Daxili audit yalnız sahibkarların və menecmentin maraqlarına xidmət edir, xarici tərəflərə deyil. O, proseslərdəki dar məqamları aşkar etməyə və səhvlərin problem yaranmadan əvvəl qarşısını almağa imkan verir.

Əsas fərqlər. Daxili və xarici audit əsas parametrlər üzrə belə fərqlənir:

Auditin məqsədi

• Xarici audit: Maliyyə hesabatlarının düzgünlüyünü qiymətləndirir və xarici istifadəçilər (banklar, investorlar, tənzimləyicilər) üçün rəy verir.
• Daxili audit: Proseslərin effektivliyini, risklərin idarə olunmasını və şirkətin daxili idarəetmə sistemini qiymətləndirir.

Audit kimə xidmət edir

• Xarici audit: Xarici maraqlı tərəflərə (investorlar, kreditorlar, dövlət).
• Daxili audit: Şirkətin sahibkarlarına və menecmentinə.

Davamlılıq

• Xarici audit: Adətən ildə bir dəfə və ya qanunvericilik/müqavilə tələblərinə uyğun keçirilir.
• Daxili audit: Daimi proses ola bilər – biznesin ehtiyaclarına uyğun olaraq.

Fokus

• Xarici audit: Maliyyə məlumatlarının düzgün əks etdirilib-əks etdirilmədiyini və uçotun standartlara uyğunluğunu yoxlayır.
• Daxili audit: Proseslərin necə qurulduğunu, riskləri və gələcəkdə qarşısı alınacaq səhvləri qiymətləndirir.

Niyə hər ikisi biznes üçün vacibdir

Daxili və xarici audit bir-birini əvəz etmir – bir-birini tamamlayır. Hətta şirkətiniz xarici auditdən keçirsə də, daxili auditin mövcudluğu imkan verir:

• Səhvləri xarici yoxlamadan xeyli əvvəl aşkar etmək və aradan qaldırmaq;
• Prosesləri optimallaşdırmaq və əməliyyat risklərini azaltmaq;
• Korporativ idarəetməni gücləndirmək və effektivliyi artırmaq.

Təcrübəyə əsaslanan nümunə.

Təsəvvür edin ki, xarici auditor ildə bir dəfə gəlir və maliyyə hesabatlarını yoxlayır. Deyir: “Bəli, rəqəmləriniz düzgündür” və ya “Bəzi düzəlişlər tələb olunur”. Bu vacibdir – xüsusilə investisiya cəlb etməyi və ya banklarla iş birliyini planlaşdırırsınızsa.

Amma daxili audit hər gün işləyir: prosesləri qiymətləndirir, mühasibatlıq və ya inventar idarəetməsindəki səhvləri tapır, riskləri öncədən xəbərdar edir və yaxşılaşdırma təklifləri verir. Məhz daxili audit biznesinizin keyfiyyətini problem yaranmadan əvvəl idarə etməyə imkan verir.

Qısa Yekun:

• Xarici audit: Xarici istifadəçilər üçün yoxlama, müstəqil rəy və hesabatların düzgünlüyünün təsdiqi.
• Daxili Audit: Sahibkar üçün alət, prosesləri yaxşılaşdırmağa, riskləri idarə etməyə və biznesin effektivliyini artırmağa kömək edir.

Hər iki audit birgə mövcud ola bilər və maksimum fayda gətirə bilər. Amma məhz outsoursed daxili audit sizə biznesin real vəziyyətini göstərməklə yanaşı, onu daha ağıllı idarə etməyə imkan verir.